PCV2: Có thể truyền lây cho nái thông qua thụ tinh nhân tạo và PCV2 có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh dịch

PCV được phát hiện từ những năm đầu của thập kỷ 70. PCV1 có nhiễm trên heo nhưng không gây bệnh. Một chủng khác của PCV là PCV2, được phát hiện vào những năm cuối của thập kỷ 90 và ngày nay nó được biết là liên quan đến một số bệnh được gọi là bệnh PCV kết hợp. Gần đây, các nhà nghiên cứu tập trung vào thành tích sinh sản kém như là triệu chứng của bệnh PCV phức hợp, đặc biệt là trên hậu bị và những con nái còn trẻ. Triệu chứng lâm sàng của PCV2 bao gồm: lên giống lại không theo chu kỳ, sẩy thai, giảm số con đẻ ra/lứa, tăng tỉ lệ chết ngợp và thai gỗ. Để chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây thành tích sinh sản kém thì phải dựa trên bệnh lý và phát hiện virus PCV2 trong phôi thai, như là ở mô tim.

Phần lớn, ở các nước có ngành chăn nuôi heo phát triển thì hầu hết hậu bị và nái được phối bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo. Một con đực 11 tháng tuổi có tiền sử bị bệnh và khả năng thụ tinh kém, kiểm tra tinh hoàn và tuyến sinh dục thì thấy dương tính với virus PCV2. Một cuộc khảo sát lớn hơn, được tiến hành trên 472 chuồng đực của 5 trại thương phẩm của Austria và Đức, được sử dụng để lấy tinh và thụ tinh nhân tạo cho 30 trại heo khác của Austria, kết quả kiểm tra cho thấy 18,2% tổng số mẫu tinh dịch dương tính với PCV2. Trong số mẫu tinh dịch dương tính PCV2, khi lấy máu kiểm tra thì thấy 57,5% có kháng thể dương tính với PCV2, đặc biệt là IgG. Điều này cho thấy rằng, đực đã bị nhiễm virus PCV2 từ rất sớm vì không thấy con đực nào dương tính với kháng thể IgM đối với bệnh PCV2 – một loại kháng thể được cho là được tạo ra khi heo bị nhiễm cấp tính cũng như nhiễm trong thời gian gần thời điểm lấy máu. Bởi vì sự hiện diện của virus PCV2 rất lớn trên những con đực dùng để lấy tinh nên rất dễ dàng thấy được con đường truyền lây PCV2 qua con hậu bị và nái bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo thông qua tinh dịch của con đực bị nhiễm PCV2. Bảng 1 cho thấy sự lây nhiễm cho con nái và hậu bị thông qua tinh dịch của con đực bị nhiễm PCV2. Mặc dù trại đó có 100 con đực nhưng nó có thể cung cấp hàng tuần đầy đủ tinh cho trại có quy mô 1200 – 1500 nái. Do đó, trong hệ thống chăn nuôi bằng thụ tinh nhân tạo thì việc lây lan PCV2 rất là nhanh.

trai-nai-trai-duc
pcv2
Bảng 1:Sự truyền lây PCV2 từ trại đực sang trị nái.

Trại đực có 100 con. 20 liều tinh/con/tuần. Tổng là 2000 liều tinh/tuần. Đối với trại 1500 nái/trại, cai lúc 3 tuần tuổi thì sẽ có 75 con phối/tuần, 2,2 liều tinh/nái, như vậy trại cần 165 liều tinh/tuần

Một vài thí nghiệm gần đây nhằm hỗ trợ thêm khái niệm PCV2 truyền lây từ đực qua nái khi tinh bị nhiễm PCV2. Hậu bị bị nhiễm sau khi tiêm tinh dịch thô của con đực bị nhiễm PCV2 qua đường phúc mạc, tuy nhiên với số lượng virus PCV2 đó thì nó sẽ không làm cho con hậu bị bị nhiễm nếu thông qua phương pháp thụ tinh nhân tạo. Tuy nhiên, trong một thí nghiệm khác, hàm lượng virus PCV2 cao trong tinh dịch, nếu sử dụng để thụ tinh nhân tạo thì kết quả là kháng thể PCV2 kém đi, làm cho thành tích sính sản kém như: giảm tỉ lệ thụ thai, tăng tỉ lệ chết ngợp và thai gỗ.
Về mặt lý thuyết, những con hậu bị và nái mà được phối với tinh dịch bị nhiễm PCV2 thông qua thụ tinh nhân tạo, có thành tích sinh sản kém là do nhiễm thứ phát của PCV2 trên đặc điểm của con tinh trùng. Trong các nghiên cứu thì không đồng ý với giả thuyết này. Trong một thí nghiệm so sánh chất lượng tinh giữa con đực bị nhiễm PCV2 mà virus phát tán trong tinh dịch và con đực bị nhiễm PCV2 mà virus không phát tán trong tinh dịch, thì không thấy sự khác biệt về tỉ lệ sống cũng như hình dạng của tinh trùng. Hơn nữa, PCV2 cũng không làm ảnh hưởng đến hoạt lực của tinh trùng.
Trong một thí nghiệm khác được tiến hành tại phòng thí nghiệm Virginia Tech, tinh dịch được thu thập từ những con đực dương tính với PCV2 có tiêm vaccine và không tiêm vaccine, sau đó đánh giá bằng hệ thống hỗ trợ phân tích tinh trùng. Hoạt lực là yếu tố quan trọng liên quan đến sự thụ tinh. Vd, ở người, hoạt lực trung bình đo được của tinh trùng tại thời điểm lấy tinh thực tế đến thời điểm tiếp theo đã được chứng minh là yếu tố dự báo quan trọng liên quan đến khả năng sinh sản, Trên heo, hoạt lực của tinh trùng và tốc độ dòng chảy của tinh trùng liên quan mật thiết với số con đẻ ra/lứa. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ rằng, việc tiêm phòng vaccine PCV2 không ảnh hưởng đến sự chuyển động của tinh trùng cả về hoạt lực và tốc độ dòng chảy, điều này được đánh giá bằng hệ thống CASA trên những con đực dương tính với PCV2. Hơn nữa, tiêm vaccine PCV2 không liên quan về thể tích tinh dịch, nồng độ tinh trùng, tổng số tinh trùng hoặc tinh trùng biến dạng (sơ đồ 2).

vacxin
control-vaccin
Bảng 3: Ảnh hưởng của vaccine đến hình dạng của tinh trùng

Tóm lại, PCV2 có thể phát tán ra tinh dịch của những con heo bị nhiễm PCV2, và nghiên cứu đã chỉ ra rằng virus này có thể lây qua con nái và con hậu bị bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo, từ đó nó làm ảnh hưởng đến thành tích sinh sản. Không có bằng chứng nào nói rằng virus PCV2 trong tinh dịch sẽ ảnh hưởng đến đặc điểm của tinh trùng. Hơn nữa, việc tiêm phòng PCV2 cho đực bị nhiễm PCV2 sẽ không làm thay đổi chất lượng tinh trùng.